Saç mantarı bulaşıcıdır. Tarak, bere, havlu gibi başa değen eşyalarla da geçebilir, ama protez saçın kendisinde mantarın ne kadar yaşadığını gösteren bir kaynak yok. Bu yüzden protez saçınızı kimseyle paylaşmayın, saç derinizde kaşıntılı ya da kızarık bir alan görürseniz bir dermatoloğa danışın.
Saç Mantarı Nedir, Kimlerde Görülür?
Saç mantarı, saçlı derideki saç telinin ve telin çevresindeki derinin mantar enfeksiyonudur. Tıptaki adı tinea capitis, Türkçe broşürlerde tinea kapitis diye geçer. Bu enfeksiyona dermatofit denen, küfe benzeyen mantarlar yol açar. Bu mantarlar sıcak ve nemli ortamda iyi ürer.
Mantar en sık çocuklarda görülür. Bir dermatoloji broşürüne göre en çok 5 ile 10 yaş arasındaki çocuklarda çıkar. Yetişkinde ise nadirdir, ama bu hiç görülmediği anlamına gelmez. Evde bu yaşta bir çocuk varsa mantar yetişkinin de aklında olmalı.
Yetişkinde de görülür mü? Görülür, ama seyrek. Bu yüzden yetişkinde ense ya da tepe kaşınınca mantar çoğu zaman akla ilk gelen şey olmaz.
Saçkıran rahatsızlığının bulaşıcı olup olmadığını ise ayrı bir yazıda anlattık.
Saç Mantarı Bere ve Tarakla Bulaşır Mı?
Evet, bulaşabilir.
Saç mantarı, mantarı olan biriyle yakın temasla geçer. Ortak kullanılan tarak, saç fırçası ya da şapka da mantarı taşıyabilir. Kedi ya da köpekten, çiftlik hayvanlarından da geçebilir. Evde kedi varsa kediden geçebilecek mantarı da hesaba katın.
Türk Dermatoloji Derneği'nin broşürüne göre mantar ile mantarın sporları tarakta, fırçada, berede, havluda, çarşafta uzun süre canlı kalabilir. Kış aylarında bere ile atkı her gün kullanılır. Montun kapüşonu da başa değer, evde bereler karışabilir.
Kısa bir bere paylaşımı mantar için yeter mi? Bunu söyleyen bir kaynak yok.
Eşyalar konusunda kaynaklar açık: bu eşyalar paylaşılmamalı, sık yıkanmalı. Kaynaklarda tek tek sayılanlar şunlar:
- tarak ve saç fırçası
- bere, şapka ve kask
- havlu
- yastık kılıfı ve çarşaf
Protez Saç Başkasıyla Paylaşılır Mı?
Hayır, protez saç paylaşılmaz.
Protez saçın tellerinde ya da tabanında mantarın ne kadar yaşadığını inceleyen bir kaynak bulamadık, bu konuda tahmin yürütmek doğru olmaz. Bildiğimiz şey, mantarın sporlarının başa değen eşyalarda uzun süre canlı kalabildiği. Protez saç da başa takılan bir şeydir ve tarağın, berenin paylaşılmadığı bir evde onu bu listeden ayrı tutmak için bir sebep yok. Bir yakınınız merak edip denemek isterse de protez saçı takmasına izin vermeyin.
Protez saç takmak saç mantarı riskini artırır mı? Riskin arttığını gösteren bir kaynak yok. Protez saçın bu riski azalttığını söyleyen bir kaynak da yok.
Protez saçın altında yine sizin saç deriniz durur, kendi saçınız da ense ile kulak üstlerinde uzar. Mantar saç telini ve telin çevresindeki deriyi tuttuğu için protez saç kullanan birinin bakacağı yer de saç derisi ile kendi saçıdır. Protez saçın altında kalan saç derisi de buna dahildir. Protez saç çıkarıldığında saç derisine aynada bir göz atmak bu yüzden boşa harcanmış bir dakika değildir.
Saç Mantarının Belirtileri Nelerdir?
Kaynaklarda belirtiler kaşıntı ile kızarıklık, bir de saç derisinde kuruluk olarak geçiyor. Bu belirtilere bakıp evde teşhis koymayın.
Mantarın tuttuğu teller kolay kırılır. Bu yüzden tek ya da birkaç oval veya yuvarlak alanda saç dökülebilir, kırılan tellerin yerinde kel alanlar kalabilir.
Kaynaklardan biri, uzun süre fark edilmeyen saç mantarının kalıcı iz bırakabildiğini, kalıcı saç kaybına da yol açabildiğini yazıyor.
Belirtiler tanıdık gelse bile tahmin yürütmeyin. Telefonla saç derisinin fotoğrafını çekip internette benzerini aramak teşhis yerine geçmez. Teşhis için hekiminize başvurun.
Saç Derisinde Mantar Varken Protez Saç Takılır Mı?
Mantar varken protez saçın takılıp takılmayacağına kendi başınıza karar vermeyin. Bu kararı saç derinize bakan hekiminize danışın. Kaynaklar bu konuda protez saç için ayrı bir şey söylemiyor, şüpheli saç derisini görmeden de kimse size doğru cevabı veremez.
Şampuan tek başına yetmez. MedlinePlus'a göre ilaçlı yıkama bulaşmayı yavaşlatabilir, ama mantarı tek başına geçirmez. Krem ya da şampuan gibi dıştan uygulamalar yeterli olmaz, hekiminizin yazdığı ve ağızdan alınan bir ilaç gerekir.
Eczaneden kendi kafanıza göre ilaç almayın.
Protez saçın nasıl temizleneceği ayrı bir konudur. Kaynaklardaki yüksek ısıda yıkama önerisi şapka ile havlu için, bir de yatak takımları için yazılmıştır, protez saç için değil. Mantar şüphesi olan bir dönemde protez saçı kendi kendinize ilaçlı bir şeyle silmeyin, sıcak suya da sokmayın. Protez saçın temizliğini uygulamayı yaptığınız merkeze danışın.
Kışın Bere, Havlu ve Yastık Kılıfı
Kışın bere neredeyse her gün başta, protez saçın üstünde durur. Protez saç kullanıyorsanız berenizi ve şapkanızı kimseyle değiştirmeyin. İngiliz kaynağı şapkanın ve havlunun, yatak takımlarının da 60 derecede yıkanmasını öneriyor. Bazı yün bereler 60 dereceye dayanmayabilir, yıkamadan önce bere etiketine bakın.
Atkı ile boyunluk da bere gibi enseye değer, bu yüzden atkı ile boyunluğu da ortak kullanmayın. Kapının yanındaki askıda duran atkı ya da bere, kimin olduğuna bakılmadan başa geçirilebilir. Başkasının beresini takmak mantar açısından gereksiz bir risktir. Kendi berenizi ayrı bir askıya asmak bu yüzden işe yarar.
Banyoda herkesin kendi havlusu, yatakta herkesin kendi yastık kılıfı olsun. Misafir geldiğinde de ayrı bir havlu ile ayrı bir yastık kılıfı çıkarın. Kaynaklar eşyaların aile üyeleriyle olduğu kadar arkadaşlarla ya da misafirlerle de paylaşılmamasını söylüyor. Motosiklet kullanıyorsanız kask da paylaşılmaz.
Protez saçınızı taradığınız tarak yalnız sizin olsun. Tarak seçimini protez saçın tarakla taranıp taranmadığını anlattığımız yazıda bulabilirsiniz.
Dermatoloğa Ne Zaman Gidilmeli?
Saç derisindeki kaşıntı geçmiyorsa bir dermatoloğa gidin. Kızarık, kuru bir alan büyüyorsa ya da yuvarlak bir alanda saç kırılıp dökülüyorsa da gecikmeyin. Evde bir çocukta saç mantarı teşhisi konduysa ve sizde de kaşıntı başladıysa beklemeyin.
Çocukta mantar varsa evdeki yetişkinler de kontrol olmalı mı? Bunu çocuğunuzun doktoruna danışın. Mantar evde tarak ve havlu üzerinden de geçebildiği için bu soru yersiz değil.
Deri hastalığında teşhis için dermatoloğa başvurun. Protez saç uygulama ve bakım merkezi ise teşhis koymaz, ilaç da önermez, saç derisindeki cilt problemleri konusunda son söz hekiminizindir. Belki saç derisindeki kaşıntı mantar değildir, belki de mantardır. Bunu sizin yerinize ancak hekiminiz söyleyebilir.
Kendi Eşyanız Kendinize
Saç mantarına karşı en sade önlem, kafaya giren her şeyi kişiye özel tutmaktır. Bere sizin, tarak sizin, protez saç da yalnız sizin olsun.
Protez saçın size uyup uymadığını görmek isterseniz ücretsiz ön saç analizi için bize ulaşabilirsiniz.