
Yapıştırıcı kalıntısı yavaş çalışarak temizlenir. Bant ya da likit yapıştırıcı kafa derisinden hızlı çekilmez, kafa derisinde kalan yapıştırıcı kalıntısı da tırnakla kazınmaz. Yapıştırıcı kalıntısını uygun bir sökücüyle gevşetip sonra sabun ve suyla yıkamak çoğu zaman yeterlidir.
Yapıştırıcı Kalıntısı Neden Kafa Derisinde Kalır?
Protez saç bant ya da likit yapıştırıcıyla kafa derisine yapıştırılır. Protez saç çıkarılınca yapıştırıcının bir kısmı protez saçın tabanında, bir kısmı kafa derisinde kalır. Kafa derisinde kalan bu ince, yapış yapış tabaka yapıştırıcı kalıntısıdır.
Her yapıştırıcı aynı tutmaz. Akrilat gibi güçlü yapışan yapıştırıcılar kafa derisinden zor ayrılır, risk de bu yapıştırıcılarda daha yüksektir. Silikon yapıştırıcılar kafa derisinden daha kolay ayrılır. Kullandığınız bandın ya da likit yapıştırıcının hangi türden olduğunu bilmiyorsanız protez saçınızın bakımını yapan merkeze sorun, çünkü bant ile yapıştırıcının türü, yapıştırıcı kalıntısı ile ne kadar uğraşacağınızı da belirler.
Yapıştırıcı kalıntısı tek başına bir hastalık değildir. Sorun, yapıştırıcı kalıntısı temizlenirken kafa derisine verilen zarardır.
Tıbbi yapıştırıcılar üzerine hazırlanan bir uzlaşı bildirgesi, yapıştırıcının deriye verebileceği hasarları sayıyor. Derinin en üst tabakası yapıştırıcıyla birlikte soyulabilir. Derinin üstünde gerilme kabarcıkları çıkabilir. Tahriş ya da alerjiye bağlı kontakt dermatit de görülebilir. Kapalı bandın altında nem birikmesi de bu hasarlar arasında sayılıyor, bant havayı geçirmeyince derinin altta kalan kısmı nemli kalabilir.
Bant ve Likit Yapıştırıcı Nasıl Sökülür?
Acele etmeyin. Bandı hızlı ya da dik açıyla çekmek soyulma kuvvetini artırır. Soyulma kuvveti artınca derinin üst tabakası da bantla birlikte kalkabilir.
Bant sökülürken şu sıra önerilir:
- Önce bandın kenarlarını gevşetin.
- Diğer elinizle bandın hemen yanındaki deriyi bastırın.
- Bandı deriye yakın ve yatay tutun, kendi üzerine katlayarak geri çekin.
- Kılların çıktığı yönde, yavaşça çekin.
Kafa derisinde kılların yönü neden önemli? Protez saç takılan bölgede kısa kıllar olabilir. Bant kılların ters yönüne çekilirse bandın çekişi artar. Ense ve şakak tarafında kılların yönü değişebilir. Aynaya bakmadan, ezbere çekmeyin.
Likit yapıştırıcıda bant gibi tutup katlayacağınız bir kenar yoktur. Likit yapıştırıcı gevşemeden protez saçı zorla kaldırmayın. Sökücüyü protez saçın kenarından sürüp likit yapıştırıcının gevşemesini bekleyin. Protez saç kalkmıyorsa kenara bir kat daha sökücü sürün, protez saçı çekmeye devam etmeyin.
Protez saç çıktıktan sonra kafa derisinde yapıştırıcı kalıntısı kalabilir. Yapıştırıcı kalıntısını tırnakla kazımak ya da sert bir süngerle ovalamak işe yaramaz. Kazımak kafa derisini tahriş eder, yapıştırıcı kalıntısının bir kısmı da yine kafa derisinde kalır.
Bandın nasıl takıldığını protez saç bantları nasıl kullanılır yazımızda anlattık.
Kalıntı Sökücü Mü, Yağ Mı, Alkol Mü?
Üçü de yapışkanı gevşetebilir, ama üçü aynı sonucu vermez. Hangisini seçeceğiniz, yapıştırıcı kalıntısı temizlendikten sonra o bölgeye yeniden bant ya da likit yapıştırıcı sürüp sürmeyeceğinize bağlıdır.
Silikon bazlı sökücüler en iyi seçenek olarak gösteriliyor. Silikon bazlı sökücü buharlaşır, derinin üstünde kalıntı bırakmaz ve çoğu zaman deriyi kurutmaz. Eczanede tıbbi yapıştırıcı sökücü diye sorabilirsiniz. Sökücüyü alırken markaya değil, sökücünün etiketinde silikon bazlı yazıp yazmadığına bakın.
Yağ işe yarar mı? Mineral yağ, vazelin ya da losyon gibi yumuşatıcılar yapışkanı deriye zarar vermeden ayırmaya yardım edebilir. Fakat yağ da derinin yüzeyinde kalıntı bırakabilir. Yağlı yüzeye yeni bant iyi tutmayabilir. Bu yüzden yağ, vazelin ve losyon daha çok o bölgeye yapıştırıcı yeniden sürülmeyecekse önerilir. Akşam protez saçı çıkarıp ertesi sabah yeniden takacaksanız, yağı bant bölgesine sürmeyin.
Alkol yapışkanı gevşetebilir, ama alkol deriyi kurutur. Kafa derisi zaten kuruysa alkolle silmek kafa derisindeki tahrişi artırabilir. Su her evde vardır, ama su tek başına yapışkan kalıntı bırakabilir.
Hangi sökücüyü kullanırsanız kullanın, işiniz bitince sökücüden kalan ürünü sabun ve suyla yıkayın. Sökücü deride kalırsa deri kuruyup çatlayabilir.
Protez saçın kendi tabanındaki yapıştırıcı kalıntısı ayrı bir iştir. Onu protez saç ön çizgisi nasıl temizlenir yazımızda anlattık.
Kışın Kuru Deri Daha Kolay Tahriş Olur Mu?
Olabilir. Kuru deri, yapıştırıcıya bağlı deri hasarının risk etkenleri arasında sayılıyor. Deriyi kurutan etkenler de belli: düşük nem, sert temizleyiciler ve deriyi çok sık yıkamak.
Kasımda kaloriferler yanmaya başlayınca evdeki hava kuruyabilir. Kuru havada kafa derisi de kurur. Kuru kafa derisine yapışan bandı sökmek, aynı bandı yazın sökmekten daha çok tahriş yapabilir. Aynı bölgeye tekrar tekrar bant yapıştırıp sökmek de risk etkenlerinden biridir. Protez saç kullanan kişi bandı çoğu zaman aynı yere, alnın ve şakakların üstüne yapıştırır, kışın o bölgedeki kafa derisine ayrıca dikkat edin.
Kışın kafa derisini kurutmamak için dermatologların önerdiği birkaç şey var. Duşu 5 ile 10 dakikayla sınırlayın, sıcak su yerine ılık su kullanın. Kafa derisini havluyla ovalamayın, havluyu kafa derisine hafifçe bastırarak kurulayın. Yatak odasında, özellikle geceleri, havaya nem katan bir nemlendirici cihaz kullanılabilir. Nemlendirici cihazı düzenli temizleyin, yoksa cihaz küflenebilir.
Kafa derisine sürdüğünüz ürünün etiketini okuyun. Etiketinde “parfümsüz” yazan ürünü arayın. “Kokusuz” yazan her ürün parfümsüz değildir, kokusuz ürünlerde kokuyu bastıran ve kuru deriyi tahriş edebilen kimyasallar olabilir.
Kafa derisi kuru ve pul pul olan kişiler için kuru saç derisinin bakımı yazımıza da bakabilirsiniz.
Kızarıklık Geçmiyorsa Ne Yapılmalı?
Bant söküldükten hemen sonra kafa derisinde hafif bir kızarıklık görmek mümkündür. Bu kızarıklık kısa sürede geçebilir.
Ne kadar beklemek gerekir? Uzlaşı bildirgesi, yapıştırıcı söküldükten sonra 30 dakika ya da daha uzun süre geçmeyen kızarıklığı yapıştırıcıya bağlı deri hasarı sayıyor. Başka bir deri değişikliği de 30 dakikada geçmiyorsa yapıştırıcıya bağlı deri hasarı sayılıyor. Saate bakın. Protez saçı çıkardıktan 30 dakika sonra kızarıklık hâlâ duruyorsa bu kızarıklığı önemsiz saymayın.
Kızarıklık geçmiyorsa, derinin üstü soyulmuşsa, kabarcık, yara ya da kaşıntı varsa o bölgeye yeniden bant ya da likit yapıştırıcı sürmeyin. Bir dermatoloğa danışın. Kızarıklığın tahriş mi, alerji mi olduğunu evde anlamak kolay değildir, bunu dermatolog anlar. Muayenede dermatoloğa protez saç kullandığınızı, hangi bant ya da yapıştırıcıyı ve hangi sökücüyü kullandığınızı söyleyin.
Buradaki bilgiler genel bilgidir, teşhis yerine geçmez.
Temizlikten Sonra Deri Yeni Bant İçin Nasıl Hazırlanır?
Yeni bant temiz ve kuru deriye yapışır. Yapıştırıcı kalıntısı ya da sökücü kalıntısı derinin üstünde kalırsa yeni bant iyi tutmayabilir.
Sökücü ya da yağ kullandıysanız bant bölgesini önce sabun ve suyla yıkayın. Sonra bant bölgesini havluyu bastırarak kurulayın. Yeni bant yapıştıracağınız yere yağ, vazelin ya da losyon sürmeyin, çünkü yumuşatıcılar yeni bandın altında kalıntı bırakabilir. Nemlendiriciyi bandın değmediği bölgeye sürebilirsiniz. Nemlendirici duştan hemen sonra, deri hâlâ nemliyken sürülürse daha iyi olur. Protez saçı aynı gün yeniden takacaksanız nemlendiricinin bant bölgesine bulaşmamasına dikkat edin.
Deri kızarık, soyulmuş ya da yaralıysa yeni bandı o gün yapıştırmayın.
Kalıntıda Acele Etmeyin
Bir seferde çıkmayan yapışkan için ikinci kez sökücü sürmek, kafa derisini ovalamaktan iyidir. Kafa derisini kazımayın, yavaş gidin.
Protez saçınızın ve kafa derinizin durumuna birlikte bakmak isterseniz ücretsiz ön analiz sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar
- Journal of Wound, Ostomy and Continence Nursing (McNichol ve ark., 2013, 40(4):365-379): Tıbbi yapıştırıcılara bağlı deri hasarı üzerine uzlaşı bildirgesi (dergi makalesinin yeniden baskısı)
- American Nurse Today (Amerikan Hemşireler Birliği yayını, 2017): Yapıştırıcı sökmenin ilkeleri ve ürünler
- American Academy of Dermatology: Kuru cildi rahatlatmak için dermatologların önerileri








