Protez Saçla MR Çekilir Mi? Emar Öncesi Bilinmesi Gerekenler
Protez saçla MR çekimine girip giremeyeceğinize MR görevlisi karar verir. Metal klipsin neden sorun olabileceğini ve görevliye ne söyleyeceğinizi anlattık.
Protez saçla MR çekimine girip giremeyeceğinize siz değil, MR görevlisi karar verir. Tek başına protez saç kullanmak MR çekimine engel olmayabilir, ama saçın nasıl tutturulduğu MR çekimini etkileyebilir. Protez saçta metal klips varsa durum değişir, bu yüzden randevudan önce protez saçınızı mutlaka söyleyin.
Protez Saçla MR Çekimi Yapılır Mı?
Bu sorunun tek bir cevabı yok. MR çekiminin yapılıp yapılmayacağına, protez saçın içindeki malzemeyi öğrendikten sonra MR görevlisi karar verir. Metal yoksa protez saçta durum başka, metal varsa başkadır.
Protez saçınızda metal var mı? Bunu her protez saç kullanıcısı bilmeyebilir. Protez saçı uygulayan merkez ise saçta bant mı klips mi kullanıldığını bilir. MR çekiminden önce ilk telefonu merkeze açmak işinizi kolaylaştırır.
Protez saç kullandığınızı randevu alırken de söyleyebilirsiniz. Böylece MR görevlisi protez saçı çekim günü ilk kez duymaz. MR görevlisinden soru gelirse merkezinizin söylediğini aynen aktarın.
MR Odasında Metal Neden Sorun Olur?
MR cihazı güçlü bir mıknatıs ve radyo dalgalarıyla çalışır. Röntgen değildir. Amerikan radyoloji kuruluşlarının hasta sitesi RadiologyInfo, MR çekiminin röntgen ışını ya da iyonlaştırıcı radyasyon kullanmadığını yazar. Sorun ışında değil, metalde.
Aynı siteye göre toka, firkete, saç klipsi ve bazı saç merhemleri MR çekiminden önce çıkarılması istenen eşyalar arasındadır. Bu metal eşyalar çekim sırasında ısınabilir ve yanığa yol açabilir. Metal bir eşya sinyal kaybı yaratıp MR görüntüsünü de bozabilir.
Ensedeki küçük bir metal tel parçasını siz unutursunuz, MR cihazı unutmaz.
Klipsli Protez Saç ile Bantlı Protez Saç Aynı Mı?
Hayır, aynı değil.
Protez saç farklı yöntemlerle tutturulur: bant, sıvı yapıştırıcı ya da klips. Protez saçta kullanılan klipslerin bazıları metal olabilir. Sizin protez saçınızda metal parça olup olmadığını en iyi, protez saçı uygulayan merkez bilir. Bantla tutturma hakkında daha fazlasını protez saç bantlarının nasıl kullanıldığını anlattığımız yazıda bulabilirsiniz.
İskoçya’da bir MR fiziği biriminin hazırladığı risk formu, saç kaynakları (extension) için bir örnek verir: bu kaynaklar metal klips ya da küçük halkalarla takılabilir, halkalar da alaşımlar dahil farklı metallerden yapılabilir. Formda, saç kaynağı takılı olduğu fark edilen kişiden kaynakları çıkarması istendiği yazılıdır. Kaynaktaki metal parça cilde değiyorsa radyo dalgalarının enerjisini emip ısınabilir. Metal mıknatısa doğru belirgin bir çekim gösteriyorsa MR çekimi yapılmaz.
Saç kaynağı ile protez saç aynı şey değildir, ama metal tutturucu konusunda mantık benzerdir. Bir hastanenin hasta rehberi de metal tutturuculu saç kaynaklarının MR çekiminden önce çıkarılması gerektiğini söyler.
Bant ya da yapıştırıcıyla tutturulan protez saç için okuduğumuz kaynaklarda özel bir uyarı yok, ama bu, bantlı protez saçta hiç sorun olmaz demek değildir. Bantlı protez saçta da sizin bilmediğiniz bir metal parça olabilir mi? Bunu tahmin etmeyin. Protez saçınızın metal parça içerip içermediğini merkezinize sorun, cevabı da MR görevlisine iletin.
Metal klipsi saçın altına saklamak işe yaramaz. MR cihazı için metalin görünüp görünmemesi fark etmez.
Çekimden Önce Görevliye Ne Söylemeli?
Her şeyi söyleyin.
RadiologyInfo sitesi, hastanın vücudundaki ya da üzerindeki her türlü eşyayı MR görevlisine bildirmesini ister. Protez saç da üzerinizdeki bir eşyadır. Utanıp susmayın, çünkü görevli protez saçı bilmeden doğru kararı veremez.
MR formunda saç aksesuarı gibi bir satır görürseniz oraya protez saçı yazın. Formda böyle bir satır yoksa formun boş bir yerine ekleyin ya da görevliye sözlü olarak söyleyin.
Protez saçı söylemek tek başına yetmez, tutturucusunu da söyleyin. Protez saçta metal klips varsa klipsi ayrıca belirtin. Merkeziniz protez saçta metal olmadığını söylediyse bunu da görevliye aktarın.
Görevliye şunları anlatmak işinizi kolaylaştırabilir:
- Protez saç kullandığınızı
- Protez saçın bant, yapıştırıcı ya da klipsle tutturulduğunu
- Merkezinizin saçtaki metal parça hakkında ne söylediğini
- Protez saçı gerekirse çıkarıp çıkaramayacağınızı
Görevli protez saçı çıkarmanızı isteyebilir mi? Evet, isteyebilir. Protez saçı hastane tuvaletinde aceleyle sökmek iyi bir fikir değildir. Bantlı ya da yapıştırıcılı bir protez saçı zorla çekmek protez saça zarar verebilir.
Bu yüzden çıkarma gerekirse ne yapacağınızı MR randevusundan önce merkezinizle konuşun. Hangi durumlarda protez saçın ne zaman çıkarıldığını ayrıca anlattık. Protez saçı çıkarma kararı MR güvenliğiyle ilgili tıbbi bir karar olduğu için son sözü hekiminize ya da radyoloji teknisyenine bırakın.
Saç Ürünleri ve Makyaj MR Görüntüsünü Etkiler Mi?
Bazıları etkileyebilir. Aynı radyoloji sitesi, metal içerebilen göz farı ve eyeliner gibi makyajı, ojeyi ve bazı dövmeleri de MR öncesinde dikkate alınan şeyler arasında sayar. Bazı saç merhemleri de MR öncesinde çıkarılması istenen eşyalar listesindedir.
Bir başka hastanenin hasta rehberi daha önce sürülmüş makyajın tamamen temizlenmesini ister. Yoğun göz makyajı MR görüntüsünde bozulmaya, yani artefakta yol açabilir. Mıknatısla tutturulan kirpik gibi manyetik kozmetikler de görevliye bildirilmelidir.
Protez saç kullanan kişiler saça şekil vermek için krem, sprey ya da wax gibi bir saç ürünü kullanabilir. Hangi saç ürününün metal içerdiğini etiketten anlamak kolay değildir. MR çekimi günü protez saçınıza hiçbir saç ürünü sürmeyin. Ürünsüz bırakılmış bir protez saç, görevlinin aklındaki soru işaretlerinden birini eksiltir.
MR çekimi günü protez saça ek toka ya da firkete de takmayın. Nasılsa çıkarmanız istenecek, evde bırakmak daha kolay.
Çekim Günü İçin Pratik Hazırlık
NHS’in hasta sayfasına göre MR çekiminden önce takı, sütyen, saç klipsi ya da işitme cihazı gibi metal içeren eşyaları çıkarmanız istenebilir. Kıyafetinizde fermuar gibi metal bir parça varsa size hastane önlüğü verilir. Kışın fermuarlı mont ve sweatshirt yerine metal parçası olmayan bir tişört ya da kazak giymek MR çekimi öncesindeki işi kısaltabilir.
MR çekimi genellikle 15 dakika ile 1 saat arasında sürer, bazen daha uzun da sürebilir. Net bir MR görüntüsü için çekim boyunca sedyede hareketsiz yatmak gerekir. MR cihazı yüksek tıkırtı ve çarpma sesleri çıkarır, bu yüzden kulak tıkacı ya da kulaklık verilir. Görevli MR çekimi boyunca sizi duyabilir ve sizinle konuşabilir.
Protez saçın sesle bir sorunu yoktur. Kulaklık ise protez saçın ense ve kulak üstündeki kenarlarına baskı yapabilir. Protez saçın kenarı yeni yenilenmişse bunu görevliye söyleyin. Başınızı yastığa koyarken kenarı kaldıran bir şey hissederseniz yine söyleyin.
Sessizce katlanmak işe yaramaz, çünkü MR çekimi sırasında kıpırdarsanız net bir MR görüntüsü alınamayabilir.
Uzun bir tedavi sürecinde sık MR çekimi olan kişiler için bu hazırlık zamanla bir alışkanlığa dönüşebilir. Bu konuda kemoterapi süresince protez saç kullanmak üzerine yazdıklarımız da işinize yarayabilir.
Randevudan Önce Son Bir Not
Hastaneye gitmeden iki telefon açın: önce protez saçı uygulayan merkeze, sonra hastaneye. Tutturucunun türünü bilmeden yola çıkmayın. Karar her zaman hekiminizin ve MR görevlisinin olsun.
Protez saçınızın nasıl tutturulduğunu bilmiyorsanız, ücretsiz saç analizi sırasında bunu da birlikte konuşabiliriz.