Evet, yapabilir. Kanda demir eksikliği olduğunda saç dökülmesi de görülebilir, ama her saç dökülmesinin sebebi demir değildir. Demir eksikliğini evde tahminle değil, basit bir kan testiyle öğrenirsiniz.
Demir Eksikliği Saç Dökülmesine Neden Olur Mu?
Olabilir. Demir, oksijeni hücrelere taşıyan hemoglobinin yapımında görev alır. Saçı büyüten hücreler de bu oksijene ihtiyaç duyar. Cleveland Clinic, demir düşük kaldığında saç büyümesinin bozulabileceğini yazıyor.
NHS ise saç dökülmesini demir eksikliği anemisinin daha seyrek görülen belirtileri arasında sayıyor. Demir eksikliği anemisinde ana belirtiler başkadır: yorgunluk, nefes darlığı ve soluk bir cilt; yani saç dökülmesi tek başına demir eksikliği demek değildir. Bu belirtilerden biri ya da birkaçı sizde varsa durumu hekiminize anlatın.
Bazı kişilerde demir eksikliğinin ilk fark edilen işareti saç dökülmesi olabilir.
Bu yüzden yalnız yorgunluğa bakarak karar vermeyin. Tarakta artan saç da tek başına demir eksikliği göstermez. Demir, hemoglobinin yapımında görev alır; demir eksikliği olup olmadığını ise kan testi gösterir.
Tarakta Kalan Saç Ne Zaman Fazla Sayılır?
Her gün saç dökülür. ABD’deki dermatologların derneği AAD’ye göre günde 50 ile 100 tel arası saç dökülmesi normal kabul edilir ve bu kadar dökülme saç kaybı sayılmaz. Sabah yastıkta birkaç tel saç, duşta banyo süzgecinde küçük bir tutam saç görmek bu sınırın içinde kalabilir.
Fazla saç dökülmesi nasıl anlaşılır? Tararken ya da yıkarken her zamankinden belirgin şekilde fazla saç geliyorsa, lavabo gideri saçla sık sık tıkanıyorsa, fön çektikten sonra yerdeki saç teli arttıysa buna dikkat edin. Saç çizgisinin geriye kayması, tepede açılan bir bölge ya da saçın genel olarak incelmesi de saç kaybı işareti sayılır.
Tel tel saç saymak zorunda mısınız? Hayır. Bir hafta boyunca tarağı her gün aynı saatte temizleyin ve tarakta kabaca ne kadar saç kaldığına bakın. Tarak notu, hekime gittiğinizde “saçım çok dökülüyor” demekten daha net bir tablo verir.
Kışın bere ve mont yakası da saç tellerini toplar. Yakada gördüğünüz her saç teli yeni bir saç dökülmesi demek değildir, o teller de çoğu zaman günlük 50 ile 100 tellik normal dökülmenin parçasıdır. Saç dökülmesi demir eksikliğinden mi, başka bir nedenden mi? Tarağa bakarak bunu anlayamazsınız.
Demir Eksikliği Kan Testiyle Mi Anlaşılır?
Evet. Demir eksikliği çoğunlukla kan testiyle anlaşılır. Aile hekiminiz ya da dahiliye hekimi bu kan testini isteyebilir. Saç dökülmesi ön plandaysa bir dermatoloğa da gidebilirsiniz.
Kan testinde hangi değerlere bakılacağına hekim karar verir; kan testi sonucunu kendiniz yorumlamaya çalışmayın, sonucu hekiminiz yorumlar.
Kan testinde demir eksikliği çıkarsa nedeni de önem kazanır. Ağır adet kanamaları ve gebelik demir eksikliğinin sık görülen nedenlerindendir. Mide ve bağırsaklardaki kanama da demir eksikliğinin sık görülen nedenlerinden biri sayılır. Demir eksikliğinin bu nedenlerini hekiminiz değerlendirir.
Buradaki bilgiler genel bilgidir, teşhis yerine geçmez. Saç dökülmeniz sizi endişelendiriyorsa bir hekime ya da dermatoloğa danışın.
Demir Hapını Kendi Başınıza Alabilir Misiniz?
Hayır, önerilmez. Demir hapına başlamadan önce hekimle konuşmak gerekir. Kanda demir eksikliği olup olmadığını kan testi gösterir, tarakta kalan saç göstermez.
Saç dökülmesinin nedeni her zaman demir eksikliği değildir. Kalıtsal saç dökülmesi en yaygın neden olarak geçer, ameliyat ya da doğum sonrası gibi dönemler de saç dökülmesini artırabilir. Kan testi yapmadan tahminle demir hapı almak, saç dökülmesinin nedenini göstermez. Demir hapından önce kan testini yaptırın.
Demir eksikliği kan testinde netleşirse tedavide demir tabletleri kullanılır ve bu demir tabletleri kısa bir süre için değil, çoğu zaman yaklaşık 6 ay boyunca alınır. Tabletleri kullandığınız bu aylar boyunca hekiminiz kan testini tekrarlayarak demir değerlerinin yükselip yükselmediğine bakabilir. Kontrol kan testinde demir değerleri beklendiği gibi yükselmediyse bunun nedenini de yine hekiminiz değerlendirir. Demir eksikliğine bağlı saç dökülmesinin çoğu demir eksikliği giderilince geri dönebildiği için kontrol kan testlerini aksatmamak gerekir.
Demir hapının dozunu ve süresini yalnız hekiminiz belirler.
Çay ve Süt Demiri Engeller Mi?
Fazlası engelleyebilir. Çok fazla çay ve kahve, süt ile süt ürünleri, tam tahıllı ürünler demirin emilmesini zorlaştırabilir. Demlik sabahtan akşama ocakta duruyor ve her öğünün yanında bir bardak çay içiliyorsa bunu hekiminize söyleyin.
Çayı tamamen bırakmanız gerekir mi? Buna hekiminiz karar verir. Emilimi zorlaştırabilen şey çok fazla çay; günde kaç bardak çay içtiğinizi ve çayı yemekle birlikte içip içmediğinizi hekiminize söyleyin. Kış aylarında çay ve sıcak süt daha sık içildiği için bu soru kışın daha da yerinde olur.
Demir içeren besinler belli: koyu yeşil yapraklı sebzeler, et, kuru meyve ve baklagiller. Kışın sofraya sık gelen ıspanak ve pazı, akşam içilen mercimek çorbası, nohut yemeği, kuru fasulye ya da kahvaltıdaki kuru kayısı ve kuru üzüm bu besinlere örnektir. Yine de sofradaki değişiklik, demir eksikliğinde hekimin önerisinin yerine geçmez. Demir eksikliği kan testinde netleşmişse sofrada neyi artıracağınızı ve tablet gerekip gerekmediğini hekiminizle konuşun.
Demir Eksikliği Giderilince Saç Geri Gelir Mi?
Çoğu zaman gelebilir. Demir eksikliğine bağlı saç dökülmesinin büyük kısmı, demir eksikliği giderilince geri dönebilir.
Saçın geri gelmesi bir gecede olmaz. Demir tabletleri yaklaşık 6 ay kullanılabildiği için sonucu birkaç günde beklemeyin. Sabırsızlanıp demir hapını kendi başınıza artırmayın, kontrol kan testini bekleyin.
Saç dökülmesinin nedeni ne kadar erken bulunursa sonuç o kadar iyi olabilir. Aylarca beklemek yerine nedeni erken bulmak daha iyidir; demir eksikliği varsa tedavisini hekiminiz belirler. Saç telini saymak nedeni göstermez, tarak da kan testinin yerini tutmaz. Saç çizgisi geriye kayıyorsa, tepede bir bölge açılıyorsa ya da saçınız genel olarak inceliyorsa beklemeden hekime gidin.
Kan Testi Temiz Çıkarsa Ne Olabilir?
Kan testinde demir değerleriniz normal çıkabilir. Bu durumda saç dökülmesinin nedeni başka bir yerde olabilir. En yaygın neden kalıtsal saç dökülmesidir.
Ameliyattan, yüksek ateşten, kemoterapiden ya da doğumdan sonra fazla saç dökülmesi de beklenen bir durumdur. Doğumdan sonra saç dökülmesi yazımızda bu dönemi ayrıca anlattık. Saç dökülmesinin diğer olasılıkları için saç dökülmesine yol açabilen sağlık sorunları yazısına bakabilirsiniz.
Kalıtsal saç dökülmesi yaşayan bazı kişiler için protez saç bir seçenek olabilir. Protez saç kararı, saç dökülmesinin nedeni netleştikten sonra verilir.
Kan testi temiz çıktı diye saç dökülmesini görmezden gelmeyin. Saç dökülmesi aylardır sürüyorsa ya da saç çizgisi geriye kayıyorsa bunu bir dermatoloğa gösterin. Dermatologlar saç dökülmesinin asıl nedenini bulmaya yardımcı olabilir.
Önce Eczane Değil, Hekim
Tarakta saç arttığında ilk durak eczane rafı olmasın. Bir kan testi, aylarca rastgele hap denemekten daha çok şey söyler. Sonuç ne çıkarsa çıksın, saçınız için yol ondan sonra çizilir.
Saçınızın bugünkü durumunu birlikte görmek isterseniz ücretsiz ön analiz sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar
- NHS: Demir eksikliği anemisi (belirtiler, nedenler, tedavi)
- Cleveland Clinic: Demir düşüklüğü saç dökülmesine yol açar mı?
- American Academy of Dermatology: Saç dökülmesi mi, normal dökülme mi?
